ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 149
॥ శ్రీః ॥
1.149. అధ్యాయః 149
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
ద్రుపదస్య యాజోపయాజసమీపగమనం॥ 1 ॥
ఉపయాజేన ద్రోణవినాశకపుత్రోత్పాదనార్థం యాజనాయ ప్రార్థితే యాజనస్య ప్రత్యాఖ్యానం॥ 2 ॥
యాజేనాంగీకారే యజనారంభః॥ 3 ॥ అపత్యప్రదహవిఃప్రాశనార్థం ద్రుపదపత్న్యా ఆహ్వానే గర్వాత్తయా విలంబనం॥ 4 ॥
క్రుద్ధాభ్యాం యాజోపయాజాభ్యాం అగ్నౌ హృవిషో హోమేనాగ్నికుండాద్ధృష్టద్యుంనస్యోత్పత్తిః॥ 5 ॥
ద్వితీయహవిషో హోమేన పాంచాల్యా ఉత్పత్తిః॥ 6 ॥ తయోర్నామకరణం॥ 7 ॥
ద్రోణాద్ధృష్టద్యుంనస్యాస్త్రశిక్షణం॥ 8 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
`వైశంపాయన ఉవాచ। 1-149-0x(881)(6776)
ద్రోణేన వైరం ద్రుపదో న సుష్వాప స్మరంస్తదా।
క్షాత్రేణ వై బలేనాస్య నాఽశశంసే పరాజయం॥ 1-149-1(6777)
హీనం విదిత్వా చాత్మానం బ్రాహ్మేణాపి బలేన చ।
ద్రుపదోఽమర్షణాద్రాజా కర్మసిద్ధాంద్విజోత్తమాన్॥ 1-149-2(6778)
అన్విచ్ఛన్పరిచక్రామ బ్రాహ్మణావసథాన్బహూన్।
నాస్తి శ్రేష్ఠం మమాపత్యం ధిగ్బంధూనితి చ బ్రువన్॥ 1-149-3(6779)
నిశ్వాసపరమో హ్యాసీద్ద్రోణం ప్రతిచికీర్షయా।
న సంతి మమ మిత్రాణి లోకేఽస్మిన్నాస్తి వీర్యవాన్॥ 1-149-4(6780)
పుత్రజన్మ పరీప్సన్వై పృథివీమన్వయాదిమాం।
ప్రభావశిక్షావినయాద్ద్రోణస్యాస్త్రబలేన చ॥ 1-149-5(6781)
కర్తుం ప్రయతమానో వై న శశాక పరాజయం।
అభితః సోఽథ కల్మాషీం గంగాతీరే పరిభ్రమన్॥ 1-149-6(6782)
బ్రాహ్మణావసథం పుణ్యమాససాద మహీపతిః।
తత్ర నాస్నాతకః కశ్చిన్న చాసీదవ్రతో ద్విజః॥ 1-149-7(6783)
తథైవ తౌ మహాభాగౌ సోఽపశ్యచ్ఛంసితవ్రతౌ।
యాజోపయాజౌ బ్రహ్మర్షీ భ్రాతరౌ పృషతాత్మజః॥ 1-149-8(6784)
సంహితాధ్యయనే యుక్తౌ గోత్రతశ్చాపి కాశ్యపౌ।
అరణ్యే యుక్తరూపౌ తౌ బ్రాహ్మణావృషిసత్తమౌ॥ 1-149-9(6785)
స ఉపామంత్రయామాస సర్వకామైరతంద్రితః।
బుద్ధ్వా తయోర్బలం బుద్ధిం కనీయాంసముపహ్వరే॥ 1-149-10(6786)
ప్రపేదే ఛందయన్కామైరుపయాజం ధృతవ్రతం।
గురుశుశ్రూషణే యుక్తః ప్రియకృత్సర్వకామదం॥ 1-149-11(6787)
పాద్యేనాసనదానేన తథాఽర్ఘ్యేణ ఫలైశ్చ తం।
అర్హయిత్వా యథాన్యాయముపయాజోఽబ్రవీత్తతః॥ 1-149-12(6788)
యేన కార్యవిశేషేణ త్వమస్మానభికాంక్షసే।
కృతశ్చాయం సముద్యోగస్తద్బ్రవీతు భవానితి॥ 1-149-13(6789)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-149-14x(882)
స బుద్ధ్వా ప్రీతిసంయుక్తమృషీణాముత్తమం తదా।
ఉవాచ ఛందయన్కామైర్ద్రుపదః స తపస్వినం॥ 1-149-14(6790)
యేన మే కర్మణా బ్రహ్మన్పుత్రః స్యాద్ద్రోణమృత్యేవ।
ఉపయాజ చరస్వైతత్ప్రదాస్యామి ధనం తవ॥ 1-149-15(6791)
ఉపయాజ ఉవాచ। 1-149-16x(883)
నాహం ఫలార్థీ ద్రుపద యోఽర్థీ స్యాత్తత్ర గంయతాం। 1-149-16(6792)
వైశంపాయన ఉవాచ।
ప్రత్యాఖ్యాతస్తు తేనైవం స వై సజ్జనసంనిధౌ॥ 1-149-16x(884)
ఆరాధయిష్యంద్రుపదః స తం పర్యచరత్తదా।
తతః సంవత్సరస్యాంతే ద్రుపదం ద్విజసత్తమః॥ 1-149-17(6793)
ఉపయాజోఽబ్రవీద్వాక్యం కాలే మధురయా గిరా।
జ్యేష్ఠో భ్రాతా న మేఽత్యాక్షీద్విచరన్విజనే వనే॥ 1-149-18(6794)
అపరిజ్ఞాతశౌచాయాం భూమౌ నిపతితం ఫలం।
తదపశ్యమహం భ్రాతురసాంప్రతమనువ్రజన్॥ 1-149-19(6795)
విమర్శం హి ఫలాదానే నాయం కుర్యాత్కథంచన।
నాపశ్యత్ఫలం దృష్ట్వా దోషాంస్తస్యాఽఽనుబంధికాన్॥ 1-149-20(6796)
వివినక్తి న శౌచార్థీ సోఽన్యత్రాపి కథం భవేత్।
సంహితాధ్యయనస్యాంతే పంచయజ్ఞాన్నిరూప్య చ॥ 1-149-21(6797)
భైక్షముంఛేన సహితం భుంజానస్తు తదా తదా।
కీర్తయత్యేవ రాజర్షే భోజనస్య రసం పునః॥ 1-149-22(6798)
సంహితాధ్యయనం కుర్వన్వనే గురుకులే వసన్।
భైక్షముచ్ఛిష్టమన్యేషాం భుంక్తే స్మ సతతం తథా॥ 1-149-23(6799)
కీర్తయన్గుణమన్నానామథ ప్రీతో ముహుర్ముహుః।
ఏవం ఫలార్థినస్త్సమాన్మన్యేఽహం తర్కచక్షుషా॥ 1-149-24(6800)
తం వై గచ్ఛేహ నృపతే త్వాం స సంయాజయిష్యతి॥ 1-149-25(6801)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-149-26x(885)
ఉపయాజవచః శ్రుత్వా యాజస్యాశ్రమమభ్యగాత్।
జుగుప్సమానో నృపతిర్మనసేదం విచింతయన్॥ 1-149-26(6802)
భృశం సంపూజ్య పూజార్హమృషిం యాజమువాచ హ।
గోశతాని దదాన్యష్టౌ యాజ యాజయ మాం విభో॥ 1-149-27(6803)
ద్రోణవైరాంతరే తప్తం విషణ్ణం శరణాగతం।
బ్రహ్మబంధుప్రణిహితం న క్షత్రం క్షత్రియో జయేత్॥ 1-149-28(6804)
తస్మాద్ద్రోణభయార్తం మాం భవాంస్త్రాతుమిహార్హతి।
యేన మే కర్మణా బ్రహ్మన్పుత్రః స్యాద్ద్రోణమృత్యవే॥ 1-149-29(6805)
అర్జునస్యాపి వై భార్యా భవేద్యా వరవర్ణినీ।
స హి బ్రహ్మవిదాం శ్రేష్ఠో బ్రాహ్మే క్షాత్రేఽప్యనుత్తమః॥ 1-149-30(6806)
తతో ద్రోణస్తు మాఽజైషీత్సఖివిగ్రహకారణాత్।
క్షత్రియో నాస్తి తుల్యోఽస్య పృథివ్యాం కశ్చిదగ్రణీః॥ 1-149-31(6807)
భారతాచార్యముఖ్యస్య భారద్వాజస్య ధీమతః।
ద్రోణస్య శరజాలాని రిపుదేహహరాణి చ॥ 1-149-32(6808)
షడరత్ని ధనుశ్చాస్య ఖడ్గమప్రతిమ తథా।
స హి బ్రాహ్మణవేషేణ క్షాత్రం వేగమసంశయం॥ 1-149-33(6809)
ప్రతిహంతి మహేష్వాసో భారద్వాజో మహామనాః।
కార్తవీర్యసమో హ్యేష ఖట్వాంగప్రతిమో రణే॥ 1-149-34(6810)
క్షత్రోచ్ఛేదాయ విహితో జామదగ్న్య ఇవాస్థితః॥ 1-149-35(6811)
సహితం క్షత్రవేగేన బ్రహ్మవేగేన సాంప్రతం।
ఉపపన్నం హి మన్యేఽహం భారద్వాజం యశస్వినం॥ 1-149-36(6812)
నేషవస్తమపాకుర్యుర్న చ ప్రాసా న చాసయః।
బ్రాహ్మం తస్య మహాతేజో మంత్రాహుతిహుతం యథా॥ 1-149-37(6813)
తస్య హ్యస్త్రబలం ఘోరమప్రసహ్యం పరైర్భువి।
శత్రూన్సమేత్య జయతి క్షత్రం బ్రహ్మపురస్కృతం॥ 1-149-38(6814)
బ్రహ్మక్షత్రే చ సహితే బ్రహ్మతేజో విశిష్యతే।
సోఽహం క్షత్రబలాద్దీనో బ్రహ్మతేజః ప్రపేదివాన్॥ 1-149-39(6815)
ద్రోణాద్విశిష్టమాసాద్య భవంతం బ్రహ్మవిత్తమం।
ద్రోణాంతకమహం పుత్రం లభేయం యుధి దుర్జయం॥ 1-149-40(6816)
ద్రోణమృత్యుర్యథా మేఽద్య పుత్రో జాయేత వీర్యవాన్।
తత్కర్మ కురు మే యాజ నిర్వపాంయర్బుద్ధం గవాం॥ 1-149-41(6817)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-149-42x(886)
తథేత్యుక్త్వా తుం తం యాజో యజ్ఞార్థముపకల్పయన్।
గుర్వర్థ ఇతి చాకామముపయాజమచోదయత్॥ 1-149-42(6818)
ద్రుపదం చ మహారాజమిదం వచనమబ్రవీత్।
మా భైస్త్వం సంప్రదాస్యామి కర్మణా భవతః సుతం॥ 1-149-43(6819)
క్షిప్రముత్తిష్ఠ చావ్యగ్రః సంభారానుపకల్పయ। 1-149-44(6820)
వైశంపాయన ఉవాచ।
ఏవముక్త్వా ప్రతిజ్ఞాయ కర్మ చాస్యాదదే మునిః॥ 1-149-44x(887)
బ్రాహ్మణో ద్విపదాం శ్రేష్ఠో యథావిధి కథాక్రమం।
యాజో ద్రోణవినాశాయ యాజయామాస తం నృపం॥ 1-149-45(6821)
గుర్వర్థేఽయోజయత్కర్మ యాజస్యాపి సమీపతః।
తతస్తస్య నరేంద్రస్య ఉపయాజో మహాతపాః॥ 1-149-46(6822)
ఆచవ్యౌ కర్మ వైతానం తథా పుత్రఫలాయ వై।
ఇహ పుత్రో మహావీర్యో మహాతేజా మహాబలః।
ఇష్యతే యద్విధో రాజన్భవితా స తథావిధః॥ 1-149-47(6823)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-149-48x(888)
భారద్వాజస్య హంతారం సోఽభిసంధాయ పార్థివః।
ఆజహేఽథ తదా రాజంద్రుపదః కర్మ సిద్ధయే॥ 1-149-48(6824)
బ్రాహ్మణో ద్విపదాం శ్రేష్ఠో జుహావ చ యథావిధి।
కౌసవీ నామ తస్యాసీద్యా వై తాం పుత్రగృద్ధినః॥ 1-149-49(6825)
సౌత్రామణిం తథా పత్నీం తతః కాలేఽభ్యయాత్తదా।
యాజస్తు సవనస్యాంతే దేవీమాహ్వాపయత్తదా॥ 1-149-50(6826)
ప్రేహి మాం రాజ్ఞి పృషతి మిథునం త్వాముపస్థితం।
కుమారశ్చ కుమారీ చ పితృవంశవివృద్ధయే॥ 1-149-51(6827)
పృషత్యువాచ। 1-149-52x(889)
నాలిప్తం వై మమ ముఖం పుణ్యాన్గంధాన్బిభర్మి చ।
న పత్నీ తేఽస్మి సూత్యర్థే తిష్ఠ యాజ మమ ప్రియే॥ 1-149-52(6828)
యాజ ఉవాచ। 1-149-53x(890)
యాజేన శ్రపితం హవ్యముపయాజేన మంత్రితం।
కథం కామం న సందధ్యాత్పృషతి ప్రేహి తిష్ఠ వా॥ 1-149-53(6829)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-149-54x(891)
ఏవముక్త్వా తు యాజేన హుతే హవిషి సంస్కృతే।
ఉత్తస్థౌ పావకాత్తస్మాత్కుమారో దేవసంనిభః॥ 1-149-54(6830)
జ్వాలావర్ణో ఘోరరూపః కిరీటీ వర్మ ధారయన్।
వీరః సఖంగః సశరో ధనుష్మాన్స నదన్ముహుః॥ 1-149-55(6831)
సోఽభ్యరోహద్రథవరం తేన చ ప్రయయౌ తదా।
జాతమాత్రే కుమారే చ వాక్కిలాంతర్హితాబ్రవీత్॥ 1-149-56(6832)
ఏష శిష్యశ్చ మృత్యుశ్చ భారద్వాజస్య జాయతే।
భయాపహో రాజపుత్రః పాంచాలానాం యశస్కరః॥ 1-149-57(6833)
రాజ్ఞః శోకాపహో జాత ఏష ద్రోణవధాయ హి।
ఇత్యవోచన్మహద్భూతమదృశ్యం ఖేచరం తదా॥ 1-149-58(6834)
తతః ప్రణేదుః పాంచాలాః ప్రహృష్టాః సాధుసాధ్వితి।
ద్వితీయాయాం చ హోత్రాయాం హుతే హవిషి మంత్రితే॥ 1-149-59(6835)
కుమారీ చాపి పాంచాలీ వేదిమధ్యాత్సముత్థితా।
ప్రత్యాఖ్యాతే పృషత్యా చ యాజకే భరతర్షభ॥ 1-149-60(6836)
పునః కుమారీ పాంచాలీ సుభగా వేదిమధ్యగా।
అంతర్వేద్యాం సముద్భూతా కన్యా సా సుమనోహరా॥ 1-149-61(6837)
శ్యామా పద్మపలాశాక్షీ నీలకుంచితమూర్ధజా।
మానుషం విగ్రహం కృత్వా సాక్షాచ్ఛ్రీరివ వర్ణినీ॥ 1-149-62(6838)
తాంరతుంగనఖీ సుభ్రూశ్చారుపీనపయోధరా।
నీలోత్పలసమో గంధో యస్యాః క్రోశాత్ప్రధావతి॥ 1-149-63(6839)
యా బిభర్తి పరం రూపం యస్యా నాస్త్యుపమా భువి।
దేవదానవయక్షాణామీప్సితా వరవర్ణినీ॥ 1-149-64(6840)
తాం చాపి జాతాం సుశ్రోణీం వాగువాచాశరీరిణీ।
సర్వయోషిద్వరా కృష్ణా క్షయం క్షత్రస్య నేష్యతి॥ 1-149-65(6841)
సురకార్యమియం కాలే కరిష్యతి సుమధ్యమా।
అస్యా హేతోః క్షత్రియాణాం మహదుత్పత్స్యతే భయం॥ 1-149-66(6842)
తచ్ఛ్రుత్వా సర్వపాంచాలాః ప్రణేదుః సింహసంఘవత్।
న చైనాన్హర్షసంపన్నానియం సేహే వసుంధరా॥ 1-149-67(6843)
తథా తు మిథునం జజ్ఞే ద్రుపదస్య మహాత్మనః।
కుమారశ్చ కుమారీ చ మనోజ్ఞౌ తౌ నరర్షభౌ॥ 1-149-68(6844)
శ్రియా పరమయా యుక్తౌ క్షాత్రేణ వపుషా తథా।
తౌ దృష్ట్వా పృషతీ యాజం ప్రపేదే సా సుతార్థినీ॥ 1-149-69(6845)
న వై మదన్యాం జననీం జానీయాతామిమావితి।
తథేత్యువాచ తాం యాజో రాజ్ఞః ప్రియచికీర్షయా॥ 1-149-70(6846)
తయోస్తు నామనీ చక్రుర్ద్విజాః సంపూర్ణమానసాః।
ధృష్టత్వాదప్రధృష్యత్వాత్ ద్యుంనాద్యుత్సంభవాదపి॥ 1-149-71(6847)
ధృష్టద్యుంనః కుమారోఽయం ద్రుపద్సయ భవత్వితి।
కృష్ణేత్యేవాభవత్కన్యా కృష్ణా భూత్సా హి వర్ణతః॥ 1-149-72(6848)
తథా తన్మిథునం జజ్ఞే ద్రుపదస్య మహామఖే।
వైదికాధ్యయనే పారం ధృష్టద్యుంనో గతస్తదా॥ 1-149-73(6849)
ధృష్టద్యుంనం తు పాంచాల్యమానీయ స్వం నివేశనం।
ఉపాకరోదస్త్రహేతోర్భారద్వాజః ప్రతాపవాన్॥ 1-149-74(6850)
అమోక్షణీయం దైవం హి భావి మత్వా మహామతిః।
తథా తత్కృతవాంద్రోణ ఆత్మకీర్త్యనురక్షణాత్॥ 1-149-75(6851)
సర్వాస్త్రాణి స తు క్షిప్రమాప్తవాన్పరయా ధియా॥ ॥ 1-149-76(6852)
ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి సంభవపర్వణి ఊనపంచాశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 149 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-149-63 క్రోశాత్ క్రోశమభివ్యాప్య॥
1-149-71 ద్యుంనాద్యుత్సంభవాత్ హిరణ్యాదిభిః సహ జాతత్వాత్॥
ఊనపంచాశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 149 ॥
 శ్లోకాలు.jpg "మహాభారతం 1,00,000 (ఒక లక్ష) శ్లోకాలు")
